Blog

Facilitair is primair, in ouderen en gehandicaptenzorg
U zult zich wellicht afvragen of ik geen typefout heb gemaakt. Nee, ik bedoel ook echt dat daar waar cliënten bewoners zijn ik echt van mening ben dat facilitair het primaire proces is. In tegenstelling tot mijn mening lees je in iedere visie op de zorg dat het gaat over de verzorging en verpleging. Ik vraag me dit echt werkelijk af. Moet u zich eens afvragen als u zelf toe bent aan een verzorg- of verpleeghuis waar u uw geluk uit haalt? Is dat vanwege het washandje waarmee u zo lekker wordt gepoetst, de fysio waar u gebruik van maakt, het biljarten of andere bezigheid, de restauratieve voorziening, een schone kamer die met persoonlijke aandacht is gereinigd, etc. Ik weet zeker dat u zult zeggen dat de totale woonomgeving inclusief de zorg die het verblijf comfortabel maakt de glimlach op uw gezicht kan brengen. U wilt een goede kamer met voorzieningen, een goede maaltijd waarin u een keus heeft, met uw bezoek koffie of een borrel kunnen drinken, kunnen ontspannen met de medebewoners, etc. De zorg die u krijgt heeft u misschien wel nodig, maar die had u liever niet gehad.

Zorgorganisaties moeten eigentijds worden
Indien u deze gedachtegang kunt volgen zult u begrijpen dat ik ervoor pleit dat anno 2010 zorginstellingen echt radicaal gaan breken met de traditie dat het allemaal gaat om zorg. Nee, laat facilitair minimaal samen op trekken met de zorg en borgen dat het verblijf op een kwalitatief hoogwaardige manier wordt ingevuld. Indien u de media volgt op het vlak van zorg zult u begrijpen dat dit geen vanzelfsprekendheid is. De bekostiging van de zorg is sterk verandert met de invoering van de Zorg Zwaarte Pakketten (ZZP) en de ingezette koers van verlagen van deze vergoeding per cliënt per dag. Dit terwijl instellingen die de zorg voor ouderen en gehandicapten bieden nu veelal niet uitkomen met het beschikbaar gestelde geld. Is dan de ZZP-norm te laag? Laat ik voor op stellen dat deze inderdaad niet ruim is. Echter in de praktijk blijkt dat instellingen die heel goed en bewust het geld uitgeven daar prima mee uit de voeten kunnen. Gevolg is wel dat het verblijf zwaar onder druk staat. Huizen worden minimaal onderhouden en raken gedateerd, de maaltijdvoorziening is afgegleden tot een gaarkeuken, de schoonmaak is minimaal, etc. Kortom juist op het wonen en comfortabel verblijven wordt sterk bezuinigd. Dit zonder de vraag te stellen waar de bewoner nu echt op zit te wachten?

Wat kunt u doen om deze tendens te doorbreken?
U leest het goed één van de basis problemen in de zorg is dat men niet goed weet wat wel en niet moet worden gepresteerd vanuit die norm. Dit komt mede door onduidelijkheid bij invoering waarbij heel veel aan de zorgorganisaties wordt overgelaten en waarbij geen referentie materiaal is aangereikt vanuit de NZa. Hierbij kunt u zich bijvoorbeeld voorstellen dat onduidelijk is hoeveel de voeding per dag mag kosten. Daarnaast weten veel instellingen niet wat de voeding per dag per cliënt kost en hoe ze deze kosten kunnen beïnvloeden waarbij nog steeds sprake is van “goede” voeding. Dit lijkt eenvoudig oplosbaar en in theorie is dat ook zo.

1. Breng de norm qua vergoeding in kaart.
2. Vergelijk met andere organisaties hoe die een verdeling van de norm per proces hebben gemaakt. 
3. Maak inzichtelijk hoeveel de kosten per proces per locatie in werkelijkheid zijn.
4. Maak vanuit deze inzichten een verbeterplan waarbij een acceptabel dienstverleningsniveau kan worden geboden die past bij de vergoeding (ZZP).

Je loopt natuurlijk het risico dat je maatregelen invoert die in de praktijk tegen vallen of die leiden tot lagere tevredenheid bij de cliënt. Daarom is het binnenhalen van referenties zo belangrijk. Je kan dit niet zomaar kopiëren, maar je kan er zeker veel van leren. Onze ervaring leert namelijk ook dat veel oplossingen erg regionaal kunnen variëren qua succes. Zo is het voedingspatroon erg verschillend per regio en kan een verzorgingshuis met dezelfde voorziening op 10 kilometer afstand al een compleet ander effect bereiken met een voedingsconcept.

Hoe wordt facilitair nu primair?
Is deze benadering nu een benadering van het primaire proces? Nee, wat mij betreft nog niet. Dit is de basis die op orde moet zijn. U gaat de facilitaire processen pas echt serieus nemen indien deze als basis gelden voor de strategische keuzes die u als organisatie neemt. In de praktijk gebeurt dit bij nieuwbouw. Over het algemeen wordt bij nieuwbouw vanuit het zorgproces gekeken naar een programma van eisen. Zodra de architect klaar is en een mooi atrium heeft ontworpen met een prachtige glaspui wordt de aannemer geselecteerd en het bouwproces opgestart. Zodra dit in gang is gezet wordt aan de facilitair manager gevraagd het proces te gaan begeleiden zodat ingebruikname vlekkeloos gaat plaatsvinden. De kansen zijn dan voorbij! 

Dit terwijl juist de nieuwbouw het uitgelezen moment is om de wensen en eisen van een goede en comfortabele woonomgeving te vertalen naar de glimlach op het gezicht van de toekomstige bewoner. “Kan er straks een schone leefomgeving worden geleverd?”,  wordt in belangrijke mate bepaald door logistieke en materiaal keuzes. “Wat de kosten van de was zijn?”, wordt mede bepaald door de logistieke keuzes. Een voedingsconcept hangt af van het ontwerp. Waar en hoe je elkaar ontmoet en wat bezoekers voor voorzieningen geboden krijgen moet voor het ontwerp bekent zijn. Kortom ik pleit voor een volledig inzichtelijk gemaakte voorziening met de wens van de bewoner centraal die qua exploitatielast is doorgerekend zodat in de toekomst de kwalitatief juiste voorziening betaalbaar blijft. Is dit rocket science? Wat mij betreft niet. Gelukkig kennen wij de eerste organisaties die via deze weg hun nieuwbouw als kans aangrijpen. Facilitair is daarmee primair en trekt samen op met de zorg! De glimlach is een feit!